Welke zorg is er mogelijk bij niet-aangeboren hersenletsel?

Leven met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) vraagt vaak om zorg, behandeling, begeleiding en ondersteuning op maat. De gevolgen van NAH verschillen per persoon en kunnen lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal van aard zijn. Daarom is er een breed aanbod, variërend van medische behandeling tot praktische begeleiding in het dagelijks leven.

De juiste zorg hangt af van:

• De oorzaak en ernst van het hersenletsel
• De fase waarin iemand zit. Zo is er de acute fase waarin iemand aan het overleven is; de revalidatiefase waarin de focus ligt op herstel en de chronische fase waarin het draait om het leren omgaan met het hersenletsel.
• De persoonlijke situatie (leeftijd, werk, gezin, omgeving)

In onderstaand overzicht lees je welke soorten zorg bij NAH beschikbaar zijn.

Bij een hersenbloeding, herseninfarct of ongeluk is onmiddellijke zorg in het ziekenhuis nodig. Denk aan:

• Spoedeisende hulp
• IC-opname of neurologische afdeling
• Operaties of medicatie

Deze zorg is gericht op stabilisatie en overleving.

Na de acute fase start meestal een revalidatieproces. Dit kan op twee manieren plaatsvinden: klinisch, waarbij de persoon met NAH wordt opgenomen in een ziekenhuis of revalidatiecentrum, of poliklinisch, waarbij de behandeling vanuit de thuissituatie gebeurt. Welke vorm wordt gekozen, hangt af van de ernst van het letsel en de zorg en begeleiding die iemand nodig heeft.

Voorbeelden van revalidatie:

• Ergotherapie (dagelijkse handelingen)
• Logopedie (spraak, slikken, taal)
• Psychologie (verwerking, geheugen, gedrag)
• Revalidatiearts die alles coördineert

Doel: weer zo zelfstandig mogelijk leren functioneren.

Wanneer iemand zelfstandig woont maar extra ondersteuning nodig heeft bij het dagelijks leven als gevolg van hun hersenletsel, kan er professionele begeleiding aan huis komen, bijvoorbeeld via de Wmo of Wlz. Ambulante begeleiding bij niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is bedoeld voor mensen die ondersteuning nodig hebben bij het structureren van hun dag, het plannen en uitvoeren van dagelijkse taken, het omgaan met veranderingen in gedrag of emoties, of het behouden van zelfstandigheid in hun leefomgeving. Deze begeleiding helpt hen om zo goed mogelijk te functioneren in het dagelijks leven.

Voorbeelden:

• Hulp bij dagindeling en prikkelverwerking
• Begeleiding bij praktische zaken als administratie, boodschappen of structuur
• Omgaan met emoties en het onderhouden van sociale contacten
• Ondersteuning bij opvoeding of relaties
• Mantelzorgondersteuning voor naasten

Doel: functioneren in het dagelijks leven ondersteunen.

Sommige mensen met NAH kunnen (tijdelijk) niet meer werken. Dan is zinvolle daginvulling belangrijk.

Voorbeelden:

• Creatieve of arbeidsmatige dagbesteding
• Activiteiten in een NAH-centrum of ontmoetingsplek
• Begeleid vrijwilligerswerk

Doel: ritme behouden, sociale contacten en zingeving.

Als zelfstandig wonen niet meer lukt, zijn er woonvormen speciaal voor mensen met NAH.

Voorbeelden:

• Beschermd wonen of begeleid zelfstandig wonen
• Kleine woongroepen met 24-uurszorg
• Verpleeghuiszorg bij zeer complexe zorgvragen

Doel: een veilige en passende leefomgeving.

NAH heeft vaak grote psychische impact. Veel mensen ervaren:

• Verlies van identiteit of zelfvertrouwen
• Rouw om wat niet meer lukt of wie men was
• Angst, depressie of overprikkeling

Psychologische zorg bij NAH omvat:

• Gesprekken met een neuropsycholoog
• Therapie bij rouw, trauma of burn-out
• Training in omgaan met veranderingen (cognitieve gedragstherapie)

Naasten spelen een grote rol in het herstel, maar raken vaak overbelast. Ook zij hebben recht op hulp.

Mogelijke ondersteuning:

• Mantelzorgondersteuning via de gemeente
• Respijtzorg: tijdelijke overname van zorg
• Lotgenotencontact en gespreksgroepen

Afhankelijk van je situatie kun je zorg aanvragen via:

• Zorgverzekeraar (medische behandeling, revalidatie)
• Gemeente (Wmo): hulp bij huishouden, begeleiding, dagbesteding en ondersteuning
• WLZ (Wet langdurige zorg): intensieve of permanente zorg, begeleiding